50 jaar Zaanse IJskronieken, de normale ijswinters van 1953/54 en 1954/55
De winter van 1953/54
Na de periode van maar liefst zes kwakkelwinters volgden enige ijswinters, niet tè streng, net goed, zouden we kunnen zeggen. In één van deze winters kon zelfs een Elfstedentocht worden gereden (3 februari 1954), zodat alle schaatsliefhebbers weer eens goed aan hun trekken kwamen.
In dit hoofdstuk dus een verslag van deze beide winters, waarin alle bijzonderheden weer eens worden opgerakeld!
1953/54
In de Zaanstreek: 16 ijsdagen en 45 vorstdagen; zeer zacht najaar.
6 december
Tot heden valt er, in tegenstelling tot het vorig jaar, toen we op deze datum al schaatsten hadden gereden, nog weinig te noteren. De herfst is wel zó zacht geweest als sinds mensenheugenis niet is voorgekomen. Zo beleefde De Bilt gisteren, op Sint Nicolaasdag, de warmste dag van de laatste 97 jaar!!, nl. plus 14,2 C.
Sommige vogels raakten ook al in de war, want in Haarlem bouwde een lijster een nest en broedde haar eieren. Wat dáárvan terecht moet komen, dat weet ik niet....
Vorig jaar december moest ik regelmatig mijn aantekeningen bijhouden, nu valt er verder niets bijzonders te noteren. Eerste Kerstdag zeer slecht weer met regen- en hagelbuien, zelfs heeft het vanochtend geonweerd. Tweede Kerstdag iets beter weer met lichte nachtvorst.
31 december
Eerste sneeuw op Oudejaarsavond. Vanavond tegen half zes begon het wat te sneeuwen en lag er een dun laagje, wat weer gladde wegen veroorzaakte op Oudejaarsavond.
JANUARI 1954
1 januari
Het nieuwe jaar zet in met Oostenwind, temperatuur om het vriespunt, 's avonds lichte vorst, windstil weer.
2 januari
Het heeft vannacht gevroren, alles ligt prachtig dicht. Nog steeds geen wind, mooi helder weer, overdag om het vriespunt en vanavond - 3 C. vorst. De Bilt verwacht echter dooi uit het N.W. en inderdaad op
3 januari
is het alweer gedaan met de vorst, N.W.-wind met regen- en hagelbuien.
4 januari
Opnieuw sneeuwbuien. Thans harde, stormachtige wind uit het N.O. 's Avonds lichte vorst, zou het er nu toch eens van komen?
5 januari
Het begint er inderdaad op te lijken! Vandaag harde Oostenwind, heldere hemel, temperatuur nog om het vriespunt, maar vanavond al - 4 C. vorst. In geheel Europa is de winter ingevallen met stormachtige Oosten-winden, veel sneeuw, enz... Behalve.... n.b. op IJsland, waar momenteel "zomerse" temperaturen worden gemeten!
6 januari
Flinke vorst tot - 7 C., ook overdag vorst, eerste ijsdag vandaag. Op ondergelopen land is zoonlief Arnold al eer op de schaats geweest; al eerder meen ik te hebben opgemerkt, dat de tijd voorgoed voorbij is, zelf de eerste te zijn die de schaatsen onderbond.
7 januari
Weer sneeuw gevallen; temperatuur - 5 C., overdag om het vriespunt, geen ijsdag dus. Maar het dooit niet hard, alles is nu mogelijk.
8 januari
Even op de schaats! Op mijn verjaardag konden we dan voor het eerst even rijden, altijd een heel prettig verjaarscadeau, a1 gaat het lang niet elk jaar op. Het ijs is echter niet best. Er ligt nog wat sneeuw op en we weten, hoe gevaarlijk dat is. Onder geleide van vader heeft dochter Annet ook op de schaats gestaan en ze leert het al best!
9 januari
Weer dooi! En dat natuurlijk op zaterdag! Haast onnodig te zeggen hoe jammer dit is, want met flinke vorst zouden we vandaag prachtig hebben kunnen rijden.
10 januari
Het blijft dooien en enkele dagen later is al het ijs verdwenen.
22 januari
Opnieuw Oostenwind en vanavond lichte vorst, we krijgen blijkbaar een herhaling van de hierboven geschreven aantekeningen en dan wordt het gauw vervelend!
23 januari
Vanavond vriest het - 4 C., de wind blijft Oost en De Bilt verwacht matige vorst.
24 januari
Vorst van hedennacht - 6 C., prachtig weer, matige Z.O.-wind en het ijs ligt er, evenals de vorige keer, heel mooi bij. Alweer op ondergelopen land konden de kinderen schaatsenrijden; met dit zoete water van tegenwoordig behoeft .het maar weinig te vriezen of de jongens kunnen op zo'n stuk land al schaatsen. Nu, het is ze van harte gegund en het kan in het geheel geen kwaad, zolang ze dáár tenminste maar blijven!
25 januari
Flinke vorst, t.w. - 7 C., overdag tot - 1 C., tweede ijsdag. Harde Z.O.-wind. Het gaat ditmaal heel snel; er wordt al op diverse sloten en ook op de Gouw gereden; wegens verkoudheid moest ik vandaag helaas verstek laten gaan, maar hoop toch morgen te rijden. Vanavond vriest het weer - 5 C.
26 januari (dinsdag)
Strenge winterinval
Wat we in jaren niet hebben meegemaakt (sedert 1947), gebeurt thans. Het vriest midden overdag - 5 C., vannacht vroor het - 8 C., bulderende Oostenwind, die aanwakkert tot stormkracht. 3e ijsdag.
De Zaan is nu ook dichtgelopen. Van schaatsenrijden komt van daag niets in verband met de felle koude en de ondragelijke harde Oostenwind. In huis is het haast niet warm te stoken. Vannacht wordt strenge vorst verwacht tot -13 C., nu vanavond om acht uur vriest het al - 8 C.
27 januari (woensdag)
Vannacht - 10 C. vorst, overdag - 5 C., hedenavond - 8 C.; 4e ijsdag. Dikte van het ijs nu al 12 cm. Nog steeds harde Oostenwind. Vandaag weer op de schaats naar de fabriek geweest, maar het is te koud om te rijden. Kwam dan ook niemand tegen.
De veerdienst Enkhuizen-Stavoren is stilgelegd en Ameland is alweer geïsoleerd, alleen twee militaire vliegtuigen hebben het isolement verbroken, zo meldt de krant. Men bracht 80 kg post en vertrok weer met 50 kg post en twee passagiers ..... "Burgemeester Walda was bij de aankomst en vertrek der vliegtuigen aanwezig".
28 januari
Vijfde ijsdag; vannacht - 10 C., overdag - 4 C. en vanavond met afnemende wind toch alweer - 8 C. vorst.
Vanmiddag even het veld verkend, we kunnen nu voor het eerst weer eens onder de bruggen doorrijden en dat is in lange tijd niet gebeurd. A.s. zondag rekenen we op een Dorpentocht.
29 januari (vrijdag)
Opnieuw storm uit het Oosten met een vorst van - 8 C., overdag wat afnemende koude tot - 3 C., zesde ijsdag.
30 januari (zaterdag)
Vannacht heeft het voor het eerst weer eens matig gevroren tot ten hoogste - 6 C., maar overdag blééf de temperatuur toch onder het vriespunt, de 7e ijsdag dus in successie. Met windstil weer en heldere hemel vriest het vanavond echter alweer - 9 C.!
Deze zaterdagmiddag heerlijk van het ijs genoten en met zoon Arnold een eerste tochtje gemaakt; we reden naar Wormerveer en terug over de Gouw tot de tent van Jongewaard. Deze 71-jarige heer Jongewaard staat weer trouw met zijn koek en zopie op de bekende plaats, dat is de laatste jaren niet voorgekomen.
Het was vanmiddag heel druk het Westzijderveld, waar honderden schaatsliefhebbers van het ijs hebben genoten. En morgen staat ons een prachtige Dorpentocht te wachten, dat kan weer eens ouderwets gezellig worden!
Zondag 31 januari 1954
VOOR HET EERST NA VIER JAAR WEER EEN ECHTE IJS-ZONDAG!
Vorst van hedennacht - 10 C., overdag tot - 5 C., 8ste ijsdag. Heldere hemel, flinke N.O.-wind, kortom het wàre winterweer! Ondanks de koude en vrij krachtige wind hebben duizenden mensen vandaag de schaatsen onder gebonden; overal waren tochten georganiseerd, Kampioenschappen werden verreden, er was van alles te koop.
Zelf heb ik aan een Dorpentocht van l00 km deelgenomen, ditmaal niet met mijn tochgenoot Veenis, daar deze voor het eerst met zijn kinderen een tocht ging rijden. En zo startte ik maar alleen, kwam onderweg J. Obertop uit Wormerveer tegen en reden zo gezamenlijk naar Edam.
Hier ging J. Obertop een ander route opzoeken en ik reed verder naar Oosthuizen en vervolgens naar Hoorn. Via Averhorn, Ursum, Schermerhorn naar Stompetoren, Oost- en West Graftdijk, toen weer naar Graft en vervolgens Spijkerboor. Via Jisperveld naar de ringvaart Purmerend en door het Oostzijderveld naar Zaandam, waar ik half zes weer arriveerde.
In donker teruggereden naar Westzaan en dankbaar, dat ik dit alles weer kon volbrengen, omdat dat ik twee jaar geleden een zware longontsteking had opgelopen. Wanneer je dan zonder nadelige gevolgen weer zo'n tocht kunt rijden, kun je niet anders dan zeer dankbaar zijn!
Aan deze 15e Dorpentocht hebben 7100 schaatsers deelgenomen, een record, nog nooit is de belangstelling zo groot geweest! Ook was er ditmaal een wedstrijd aan de Dorpentocht verbonden, die door Aad de Koning uit Purmerend werd gewonnen in de tijd van vier uur en vier en veertig minuten, een mooie prestatie. Kampioen van de Zaanstreek werd opnieuw de Westzaner Niek Hartman, hij won op de banen van IJsclub "Zuidpool" te Zaandam o.m. de nieuwe "Zaanlander" wisselbeker en een prijs van f 60,--
De Nederlandse Kampioenschappen werden in Zwolle gehouden, maar trokken slechts heel matige belangstelling, omdat de "grote" Nederlandse rijders in Davos vertoefden, t.w. Kees Broekman, Maarse en de Graaf. Derhalve werd nu Egbert van 't Oever nationaal schaatskampioen, maar deze man uit Lisse kan natuurlijk nimmer beweren, dat hij bijvoorbeeld KeesBroekman heeft onttroond....
Al met al een schitterende IJs-zondag, graag voor herhaling vatbaar!
FEBRUARI 1954
1 februari
De maand februari wordt ingezet met een nieuw koude-offensief. Het vroor hedennacht - 12 C., overdag - 4 tot - 7 C. met een harde Oostenwind; ' s avonds stormachtige Oostenwind en onnodig te zeggen, dat van schaatsenrijden er vandaag niets komt. Bovendien heb ik moeten besluiten niet mee te gaan met mijn tochtgenoot W. Veenis, om aan de Elfstedentocht deel te nemen.
Dit keer moet ik overslaan, in verband met mijn gezondheid. Zoals eerder vermeld, heb ik twee jaar geleden nog longontsteking gehad, dus ik mag geen risico nemen. Wat het zwaarst is moet het zwaarst wegen, maar het is wèl een enorm grote teleurstelling ...... We zullen maar hopen, dat er later nog eens een kans komt.
2 februari (dinsdag)
Ook vannacht was het weer raak; -12 C., overdag zeer koud tot - 6 C., een stormachtige O.N O.-wind, de tiende ijsdag in successie, het wordt nu echt menens wanneer die harde wind aan houdt, zal het morgen voor de Elfstedenrijders geen pretje zijn.
3 februari (woensdag)
Iets afnemende vorst tot - 8 C., overdag - 3 C., elfde ijsdag.
Maar de wind is bedaard, voor de deelnemers aan de Elfstedentocht kon het niet beter treffen!
Deze NEGENDE ELFSTEDENTOCHT is inderdaad een grandioos succes geworden met een recordtijd van de winnaar: Jeen v.d. Berg uit Nijbeets (Fr.). Prachtig ijs en goed weer hebben eraan meegewerkt dat deze tocht zo geweldig goed is verlopen. De tijd van Jeen v.d. Berg, 7 uur en 35 minuten, spreekt boekdelen! Nog nimmer was dit voorgekomen en dankzij deze gunstige omstandigheden was het aantal uitvallers ook zeer gering. Enkele cijfers: Aantal tocht-deelnemers: 2597. Volbracht 2143 = 82%! Aantal wedstrijd-deelnemers: 138. Volbracht: 63. Percentage 45%.
Daar de wedstrijd-deelnemers binnen een bepaalde tijd, t.w. twee uur na aankomst van de winnaar , terug moeten zijn, is het percentage volbracht zo gering; de tochtrijders zijn niet aan die normen gebonden en vandaar dat maar liefst 82% de finish te Leeuwarden weer bereikte, dat is een geweldig goed resultaat.
Jammer, dat ik er dit keer niet bij kon zijn, persoonlijke belevenissen aan dit geweldige evenement kan ik derhalve nu niet vermelden. Maar in gedachten heb ik mijn vele schaatsvrienden, w.o. W. Veenis, die de tocht volbracht, vandaag gevolgd, dat is wel enigszins te begrijpen .....
4 februari (donderdag)
De vorst houdt nog steeds aan, het vroor vannacht - 8 C. en overdag - 2 tot - 4 C., de twaalfde ijsdag.
Traditionele IJs-tocht naar Marken.
Na vier jaar, hebben we vandaag weer vanaf de fabriek te Westzaan een prachtige ijstocht gemaakt, t.w. mijn broer M.J.Grootes, zijn zoon C.M. Grootes, G. Dil, Zaandam, K.C. Krom, P.M. Klerk en A. Berends, allen uit Westzaan en ondergetekende.
Via het Oostzijderveld reden we naar Ilpendam, Monnickendam en vervolgens op de Gouwzee naar Marken. Er waren auto's op het ijs, heel veel ijsschuitjes en het was er bijzonder druk en gezellig. Helaas was de Gouwzee ditmaal onberijdbaar, zodat we met z'n allen per ijsschuit naar Marken zijn gegaan. Nu, dat was een sensatie van de bovenste plank! De snelheid van ons ijsschuitje bedroeg 80 km per uur! Haast niet te geloven, je vliegt letterlijk over het ijs dankzij de harde, maar wel erg koude wind!
Op Marken hebben we heerlijke snert verorberd en toen vóór de wind terug op de schaats, dat was te doen, maar het ijs op de Gouwzee heb ik zelden zo slecht gezien, één en al "roffel", veroorzaakt door grondijs.
Via Edam en Purmerend ging het weer huiswaarts en waren om 5.15 uur in Westzaan. Een prachtige dag zat er op, een dag met héél veel zon, ook harde wind, maar reken erop, dat we hebben genoten!
5 februari (vrijdag)
13e ijsdag, vorst van hedenacht - 9 C. en overdag tot - 3 C. Op de Zaan rijdt men met auto's over het ijs. Onderstaand een aardig krantenbericht (Zaanlander van 3 februari).
"Een uniek gebeuren is thans op de Zaan bij de Julianabrug te zien. Daar onderhoudt de personenwagen van de heer Fleur, vertegenwoordiger van de lakfabrlek Jacob Vis Pz. een pendeldienst tussen de Julianabrug en Jacob Vis lakstokerij aan de Kalverringdijk. Achter de auto trekt men een aantal sleden, waarop men vaten van rond 250 kg vervoert van de Julianabrug naar de lakfabriek, een afstand van 800 meter. Het gaat prima en het ijs geeft geen "zuchtje" onder de zware last."
Toch moeten we voorzichtig zijn met het stellen van het feit of we nu werkelijk al een echt strenge winter beleven; zover is het m.i. nog niet, want uiteindelijk is de koude nog maar van korte duur en zal deze pas begonnen maand doorslaggevend zijn voor het karakter van de winter. Zoals de zaken er nu voor staan, zouden we kunnen spreken van een normale ijswinter, die alleen dan tot de strenge winters gerekend zou kunnen worden, wanneer het bijvoorbeeld de gehele maand februari blijft vriezen. En dat moeten we eerst nog maar zien!
6 februari (zaterdag)
Afnemende vorst. Z.O.-wind. Toch nog een ijsdag vandaag, want overdag bleef de temperatuur precies één graad onder het vriespunt. (14 ijsdag). Overigens heeft het de afgelopen nacht nog behoorlijk gevroren, tot - 8 C. Zodoende beleefden we vandaag weer een heerlijke dag op het ijs, want het was bovendien windstil weer.
Eerste ijstocht met zoon Arnold (10 jaar) naar het Alkmaarder Meer.
Vanmiddag met Arnold voor het eerste een echte tocht gemaakt, waarvan hij bijzonder heeft genoten. We reden over de Watering naar Wormerveer, via Krommenieër rijweg naar Knollendam, bij molen de "Woudaap" overgestoken en toen over de Kromme Nije naar het Alkmaarder Meer. Het was daar een prachtig gezicht en het ijs op "de Meer" was prima. Arnold had dit nog nooit gezien en geen wonder dat het indruk op hem maakte. Nog levendig herinner ik me hetzelfde te hebben meegemaakt in de strenge winter van 1929 toen ik met mijn Vader plus twee broers voor het eerst van mijn leven op het Alkmaarder Meer kon schaatsen rijden. Zoiets vergeet men nooit. Via Kromnieniedijk en Krommenie zijn we weer teruggereden en was hij helemaal niet vermoeid, hij rijdt al best, vaak met zijn handen op de rug, zoals het ook hoort, maar dat valt hem niet altijd mee!
7 februari (zondag)
Tweede ijs-zondag van dit seizoen.
Reeks van dertien ijsdagen afgebroken. Vandaag dus een vorstdag, want het heeft wél gevroren, maar in de loop van de dag steeg bet kwik tot plus 3 C. Lichte dooi op komst? Toch is het vandaag een prachtige dag geweest; voor de duizenden ijsliefhebbers zijn er weer tal van Dorpen- en Bannetochten verreden. Om nog maar te zwijgen van het groot aantal wedstrijden, natuurlijk veel te veel om op te noemen! En dan de Gouwzee, daar reden gedurende dit weekeinde 4000 auto's tussen Marken en Monnickendam!
PER AUTO NAAR MARKEN.
Met ons hele gezin zijn we er vandaag per auto op uitgetrokken, ditmaal dus niet op de schaats, maar om Leni en de kinderen eens de Gouwzee te laten zien. Nu, het was overstelpend druk en de kinderen keken hun ogen uit, want het blijft een vreemde gewaarwording om met de auto op het ijs te rijden, er was een aparte autobaan naar Marken aangelegd! Maar nog veel harder gingen weer de ijsschuitjes, een schitterend gezicht. In Hotel de Jong op Marken hebben we erwtensoep gegeten en daar tevens geholpen - we kenden nl. de familie de Jong en de drukte in het hotel was zo overstelpend, dat men handen te kort kwam!
De tweede ijszondag bracht volop ijsvermaak, zoals op het Ganzegat bij Nauerna aan het Noordzeekanaal.
8 februari (maandag)
Vorstdag; hedennacht vroor het slechts - 3 C. en overdag kwam de temperatuur tot + 3 C. boven nul, zodat we nu met recht op de grens van vorst en dooi verkeren. Met windstil weer is er boven dien een flink pak sneeuw gevallen. Hierdoor is het ijs vrijwel onberijdbaar geworden.
9-12 februari
Gedurende deze dagen zet de dooi slechts heel langzaam door. Het sneeuwt, hagelt en regent en soms vriest het 's nachts een weinig, dus het blijft nu echt kwakkelen met de winter. Het ijs ligt er nog steeds in en in het Noorden van ons land worden nog schaatswedstrijden gehouden. De weerkundige medewerker van "De Typhoon" schrijft in de krant van 12 februari o.m.: "De vorstperiode bracht in de Zaanstreek een ononderbroken reeks van dertien ijsdagen (hoogste temperatuur onder nul vooraf gegaan door twee en besloten met vier vorstdagen (uitsluitend laagste temperatuur beneden het vriespunt)." Waarmee ik alleen maar wil aantonen dat mijn eigen waarnemingen - als leek - daarmee precies overeenstemmen!
13 februari
Dooi lijkt thans definitief. Vannacht heeft het hard gedooid, de wind is Zuid met af en toe regen. Nog steeds is het ijs zeer dik en de scheepvaart ondervindt daarvan nog veer hinder. In het binnenveld hier, ligt nog zo'n 15 cm ijs.
15 februari
Wat kan het toch gauw veranderen! Eergisteren nog, schreef ik dat het leek op een definitieve dooi, maar er komt een nieuw gebied van hoge luchtdruk tot ontwikkeling, zodat koudere en drogere lucht wordt aangevoerd met bovendien opnieuw Oostenwind!
16-18 februari
Er wordt weer schaatsen gereden!
Na lichte vorst is het thans weer mogelijk de schaatsen onder te binden. De dikke ijskorst, die er nog lag, heeft maar heel weinig nodig! Zelfs de baan naar Marken is alweer uitgezet. Vanavond (18 februari) schommelt de temperatuur weer om het vriespunt en begint het wat te sneeuwen, we blijven "hangen" op de grens van dooi en ... vorst!
19 februari
Sneeuwval; hoogte 5 cm. De dooi zet niet door, evenmin de vorst. Het ijs wordt er nu niet beter op, integendeel, het is een natte, smerige boel. Vandaag zou de Nauernase vaart worden opengebroken. De grote rivieren zijn los.
20 februari
De vorstgrens loopt nu ongeveer over Alkmaar - Zwolle - Enschede. Groningen: matige vorst; hier: lichte dooi! Intussen "wintert" het nu al vier weken lang en het definitieve einde is nog steeds niet in zicht.
21 februari (zondag)
Een IJs-zondag voor een gedeelte van Nederland!
Groningen melde - 9 C. vorst, in de Zaanstreek lichte nachtvorst en overdag lichte dooi. De baan naar Marken was heden geopend. Er waren wèl auto's en ijsschuitjes, maar echter géén schaatsenrijders ..... Behalve de ijsbaan op de Weelsloot die heden werd schoongemaakt, was het ijs in het veld volkomen onberijdbaar. Vrijwel uniek in de winter-geschiedenis van ons land vind ik wel het volgende: Een vorst van - 9 C. in Groningen, mist in een ander gedeelte van ons land, in de Zaanstreek lichte dooi en in Zeeland bedroeg de temperatuur plus 3 C.
22 februari (maandag)
De dooi is thans heer en meester. Na dagenlange strijd tussen dooi en vorst heeft de dooi overwonnen, nu ook in het Noorden van Nederland. In het Zuiden kan de temperatuur tot plus 10 C. stijgen, dus zal het nu wel afgelopen zijn.
23 februari
De winter-periode kan voorlopig als afgesloten beschouwd worden. Nog steeds ligt er ijs en het smelt maar heel langzaam weg.
26 februari
Harde Z.W.-wind met regen en spoedig zullen nu de laatste sporen van deze winter verdwenen zijn. Kunnen we nu spreken van een strenge winter? Mijns inziens zeker niet, het is ten hoogste een ijswinter geweest en niet te vergelijken met 29, 40, 42 of '47.
27 februari
Kouder weer, maar het blijft toch dooien. De jongens lopen nog over het ijs met alle risico's hieraan verbonden, veel natte pakken!
28 februari (zondag)
Sneeuwbuien en nachtvorst. Op deze laatste dag van februari moet ik mijn aantekeningen wel voortzetten, wil ik volledig blijven, want er melden zich flinke sneeuwbuien en alles ziet weer wit. Maart kan nog verrassingen in petto hebben, dat weten we maar al te goed, maar inmiddels zijn de zgn. "klimatologische wintermaanden", t.w. december, januari en februari, afgesloten.
MAART 1954
1 maart
De maand zet winters in, het blijft zeer koud en voor vannacht wordt weer vorst verwacht.
2 maart
Het heeft vannacht gesneeuwd en gevroren; op onze sloot achter ons huis ligt prachtig ijs, waar ik nog met gemak op kon lopen, het is daar nog heel dik, tenminste 10 cm. Vandaag opnieuw zware sneeuwbuien, zodat het weer zijn winters karakter behoudt. Gisteren is het Westzijderveld opengebroken, d.w.z. Gouw, Watering en Weelsloot.
5 maart
Maar zo langzamerhand raken de meeste sporen van deze winter uitgewist, behalve natuurlijk op het IJsselmeer, e.d. waar het ijs is gaan kruien en over de dijken heen komt.
7 maart
Het ijs in de sloten is nu zo goed als verdwenen en kan ik ook deze winter weer gaan afsluiten. In totaal heeft de winter toch zo'n 45 vorstdagen en ca. 16 ijsdagen, maar dit maakt plaatselijk wel eens enig verschil. Streng is de winter niet geweest, maar we hebben dit jaar weer eens prettig kunnen schaatsen rijden, zoals in jaren niet is voorgekomen .....